Werkt subsidie echt voor verduurzaming veehouderij?

Subsidieregeling Brongerichte Verduurzaming

De subsidieregeling Brongerichte Verduurzaming (SBV) bestond uit twee modules: de innovatie- en investeringsmodule. De innovatiemodule richtte zich op het ontwikkelen en bemeten van nog niet- bewezen innovatieve integrale, brongerichte maatregelen die de uitstoot van ammoniak, broeikasgas, geur en fijnstof verminderen. Het is drie keer mogelijk geweest om subsidie aan te vragen onder deze module.

De investeringsmodule richtte zich op de aanschaf van bewezen innovaties, die direct geïnstalleerd konden worden. Deze module is ook drie keer opengesteld voor aanvragen. Twee keer specifiek gericht op fijnstofreductie voor pluimvee en één keer op de aanpak van piekbelasting.

Evaluatie subsidieregeling

De hoofdvraag die tijdens de evaluatie beantwoord moest worden, is of de subsidieregeling heeft bijgedragen aan het ontwikkelen en implementeren van emissie-reducerende innovaties.

Innovatiemodule

In totaal zijn er 61 projecten goedgekeurd. Van al deze projecten bevinden zich er nog 53 in fase 1 (voorbereiding), vijf projecten zitten in fase 2 (meten) en slechte één project heeft fase 2 afgerond. Naast deze projecten zijn er ook twee projecten gestopt.

Uit dit overzicht blijkt al dat het doorlopen van fases langer duurt dan verwacht. Hierdoor kan er geen conclusie worden getrokken over de doeltreffendheid van de module. Een conclusie die wel getrokken kan worden, is dat de regeling heeft bijgedragen aan het ontwikkelen van innovaties waarmee emissie in de veehouderij verminderd zouden kunnen worden.

Investeringsmodule

In totaal zijn er 203 projecten goedgekeurd binnen de investeringsmodule. Tot nu toe zijn er 137 projecten afgerond en vastgesteld. Nog 31 projecten lopen en 35 projecten zijn vroegtijdig gestopt. De investeringsmodule was specifiek gericht op pluimvee. Uit onderzoek onder de aanvragers blijkt duidelijk dat ze de investering nooit gedaan hadden zonder subsidie. Er kan dus echt gesteld worden dat de subsidie positief heeft bijgedragen aan fijnstofreductie in de pluimveehouderij.

SVB in de toekomst, een kritische noot

Ondanks dat er nog geen negatieve conclusies getrokken zijn uit de evaluatie van de laatste openstellingen zijn er wel duidelijk verbeterpunten om de regeling effectiever en interessanter te maken voor deelname.

In de regeling was de participatie van de stalontwikkelaar in het project niet verplicht. Dit maakt dat er vanuit de ontwikkelaar weinig interne motieven zijn om actief bij te dragen aan het project. Ook leidt de uitvoering van één project niet tot opschaalbaarheid van de techniek. Dit laatste is juist het doel van deze module. Na uitvoering van de innovatiemodule moet de techniek doorschuiven naar de investeringsmodule.

De huidige opzet van de innovatiemodule maakt dat het financiële risico voor het slagen van de innovatie volledig bij de boer ligt. Wanneer de innovatie namelijk niet blijkt te werken zoals gedacht, hebben de meeste veehouders niet meer de investeringsruimte om alsnog een al bewezen systeem aan te schaffen en zo te voldoen aan de gestelde emissienormen. Dit is ook een reden om de deelname van de stalontwikkelaar verplicht te stellen. Op die manier kan het risico namelijk, ook financieel, gedeeld worden.

De daadwerkelijke emissiereductie van een systeem blijft ook een kritisch punt. Voor veel emissie-reducerende staltechnieken blijkt de langdurige effectiviteit voor een groot deel samen te hangen met onderhoud (schoonmaken) en de gebruiksvriendelijkheid van het systeem. Dit is een reden om in een volgende openstelling specifiek aandacht te hebben voor de integrale aanpak bij toepassing van emissie-reducerende techniek om zo emissies langdurig te minimaliseren.

Als laatste punt komt uit de evaluatie dat de indieningsperiode relatief kort was. Dit maakt dat het lastig was om degelijke samenwerkingen op te zetten en goede projectplannen te schrijven die echt aansloten bij het beoogde project.

Hoe verder?

Zoals beschreven zijn nog veel innovatieprojecten niet gerealiseerd. De aandacht gaat nu in eerste instantie uit naar deze projecten. De ondernemers kunnen extra ondersteuning krijgen en hun projectperiode met drie extra jaar verlengen. In totaal kunnen aanvragers nu tot een projectperiode van tien jaar komen. De SBV-regeling kan in de huidige vorm niet opnieuw worden opengesteld omdat deze in 2025 officieel is beëindigd. Investeringen in bewezen innovatie kunnen nu het beste helpen om emissies te reduceren. Er zal dan ook een nieuwe regeling komen die hierop inspeelt. De exacte datum en inhoud zijn nog onbekend.

Je plannen naar een hoger niveau

Epiic heeft diverse projecten begeleid binnen zowel de investerings- als innovatiemodule. Ben je een veehouder, ontwikkelaar van een staltechniek of een op een andere manier betrokken ondernemer? Dan komen wij graag in contact. Zowel nationaal als internationaal liggen er interessante kansen om je plannen naar een hoger niveau te brengen.